Jedni marzną już przy 20 stopniach, drudzy otwierają okno w środku zimy. Spory o ustawienia ogrzewania to jeden z częstszych powodów domowych kłótni, a w ruch idą nawet podstępy z aplikacją w telefonie. Badacze i terapeuci tłumaczą, skąd te różnice i jak się dogadać.
Tajne podkręcanie i kłódki na grzejnikach
Amerykańska ankieta z września pokazała, że 44% par przyznaje się do potajemnej zmiany temperatury, gdy partner już zasnął. Prawie dwie trzecie śpiących razem osób nie zgadza się co do klimatu w sypialni, a 6% kłóci się o to każdej nocy.
Spory nie kończą się na mieszkaniu. W styczniu 2024 roku pracownicy ratusza w Oxfordzie odkryli, że termostaty przy grzejnikach zabezpieczono kłódkami, by nikt nie podkręcał ogrzewania. Technologia dodatkowo ułatwia nieczystą grę. Jedna z rozmówczyń brytyjskiego dziennikarza wymieniła kocioł na model sterowany aplikacją. Gdy mąż wieczorem zmniejsza ogrzewanie do 15°C, ona po cichu ustawia z telefonu 21°C. On myśli, że żona przegląda wiadomości.
Co na to nauka
Różnice nie są tylko anegdotą. Badania potwierdzają, że kobiety przeciętnie silniej odczuwają chłód. Wynika to z kilku czynników, które wyjaśnia Clare Eglin, specjalistka od fizjologii termicznej z University of Portsmouth:
- kobiety mają zwykle chłodniejszą skórę niż mężczyźni,
- mają mniej mięśni, które produkują ciepło, i więcej tkanki tłuszczowej,
- tkanka tłuszczowa chroni rdzeń ciała, ale ogranicza dopływ ciepłej krwi do skóry, dłoni i stóp,
- estrogen sprawia, że naczynia krwionośne szybciej się zwężają na zimnie,
- kobiety mają większą powierzchnię skóry w przeliczeniu na kilogram masy ciała, więc szybciej tracą ciepło.
Wyjątkiem są kobiety w okresie menopauzy, u których wahania estrogenu powodują uderzenia gorąca. Praca z 2019 roku zatytułowana „Battle for the Thermostat” wykazała też, że w cieplejszym otoczeniu kobiety lepiej radziły sobie z niektórymi zadaniami poznawczymi, a mężczyźni w chłodniejszym.
Ciepła sypialnia ma jednak swoją cenę. Według Eglin optymalna temperatura do spania to około 17°C, bo żeby zasnąć, temperatura wewnętrzna ciała musi spaść. Wieczorem spada zwykle o około 1°C. Brytyjskie zalecenia podają 16–18°C w sypialni i 20–22°C w pomieszczeniach dziennych.
Jak się dogadać
Terapeuci zwracają uwagę, że kłótnia o termostat rzadko dotyczy samego termostatu. Mark Ryan, psychoterapeuta par, porównuje ją do sporów o zmywarkę czy śmieci, za którymi bywa głębszy problem, na przykład poczucie, że partner nie słucha. Lina Milner z organizacji Relate pyta w pierwszej kolejności o to, jak para w ogóle ze sobą rozmawia i czy oboje czują się wysłuchani.
Ryan radzi, by porozmawiać, zanim nadejdą mrozy, i ustalić kompromis. Może to być wyższa temperatura o wybranych porach dnia albo wartość pośrednia. Milner zaznacza, że kompromis nie zawsze oznacza spotkanie w połowie drogi. Na odczuwanie temperatury wpływają wiek, choroby, leki i sytuacja finansowa. Jeśli jedna osoba boi się głośno wyrazić swoje potrzeby, to jest już zupełnie inny problem.
Temperatura wpływa też na życie intymne. Według Milner trudno czuć się atrakcyjnie, gdy człowiek marznie albo jest mu za gorąco. Terapeutka podsumowuje:
„Ważniejsze od tego, kto rządzi termostatem, jest to, jak dbamy o ciepło w relacji, gdy nasze potrzeby się różnią” – mówi Lina Milner.
A u nas?
Choć badania i sondaże pochodzą z Wielkiej Brytanii i USA, problem znamy także w Polsce. Sezon grzewczy, wysokie rachunki i coraz popularniejsze termostaty oraz inteligentne sterowniki sprawiają, że spory o temperaturę mogą pojawić się w każdym domu. W blokach z ogrzewaniem centralnym możliwości regulacji bywają ograniczone, ale zawory termostatyczne na grzejnikach pozwalają często ustawić różne temperatury w poszczególnych pokojach. Praktyczne rozwiązanie to chłodniejsza sypialnia, cieplejszy salon i dodatkowa warstwa ubrania lub koc dla osoby, która marznie. Przed sezonem warto spokojnie ustalić wspólne zasady, zamiast później kręcić gałką po kryjomu.
Źródło: The Guardian – „The thermostat wars tearing couples apart: ‘It’s hard to feel sexy when you’re freezing cold’”